Strona główna
Zdrowie
Jak ładować węglowodany przed maratonem?

Jak ładować węglowodany przed maratonem?

Porcja makaronu na talerzu

Ładowanie węglowodanów przed maratonem polega na zwiększeniu zapasów glikogenu, a nie na jedzeniu bez ograniczeń. Najczęściej wystarczy 36–48 godzin z podażą około 10–12 g węglowodanów na kilogram masy ciała, przy ograniczeniu treningu, błonnika i tłuszczu. Jeśli nie masz doświadczenia z taką ilością jedzenia, lepiej wybrać niższy zakres, na przykład 7–9 g/kg, niż doprowadzić do problemów żołądkowych.

Na czym polega ładowanie węglowodanami?

Maraton trwa znacznie dłużej niż 90 minut, więc organizm korzysta podczas niego w dużej mierze z glikogenu zgromadzonego w mięśniach i wątrobie. Ładowanie, czyli carb-loading, ma zwiększyć te zapasy przed startem. W praktyce może opóźnić pojawienie się zmęczenia i pomóc dłużej utrzymać założone tempo. W badaniach nad wysiłkiem wytrzymałościowym poprawa wyniku wynosiła około 2–3%, choć jej wielkość zależy od tempa, poziomu wytrenowania i przebiegu zawodów.

Nie jest to sposób na zbudowanie formy w ostatnim tygodniu. Trening powinien już zmierzać ku regeneracji, a jadłospis ma dostarczyć paliwa bez przeciążania przewodu pokarmowego. Ładowanie węglowodanami oznacza zamianę części tłuszczu i produktów wysokobłonnikowych na łatwiej dostępne węglowodany, nie dokładanie ogromnej ilości jedzenia do dotychczasowej diety.

Jak działa superkompensacja glikogenu?

Po zmniejszeniu obciążeń treningowych i zwiększeniu podaży węglowodanów mięśnie odbudowują glikogen do poziomu wyższego niż zwykle. To właśnie superkompensacja. Klasyczny schemat zakładał najpierw kilka dni ciężkiego treningu i diety niskowęglowodanowej, a dopiero później ładowanie. Taka faza „wypłukiwania” może powodować osłabienie, rozdrażnienie, gorszą regenerację i większe ryzyko problemów zdrowotnych.

Obecnie nie ma potrzeby celowo wyczerpywać zapasów glikogenu. Krótsze ładowanie przez 36–48 godzin, połączone ze zmniejszeniem objętości treningu, pozwala osiągnąć podobny efekt bez dodatkowego zmęczenia. Glikogen wiąże wodę, dlatego wzrost masy ciała przed startem jest normalny. Nie oznacza automatycznie przyrostu tkanki tłuszczowej, lecz częściowo wynika z większej ilości wody przechowywanej wraz z glikogenem.

Jak przeprowadzić ładowanie 48 godzin przed maratonem?

Załóżmy, że maraton odbywa się w niedzielę rano. Wariant 48-godzinny zaczynasz w piątek rano. Przy masie ciała 70 kg zakres 10–12 g/kg oznacza około 700–840 g węglowodanów dziennie. To dużo, dlatego część podaży może pochodzić z soków, musów lub napojów węglowodanowych. Początkujący biegacz albo osoba z wrażliwym żołądkiem może zacząć od 7–9 g/kg.

Protokół powinien łączyć żywienie z redukcją obciążeń:

  1. 48 godzin przed startem – zwiększ podaż węglowodanów do wybranego zakresu i wykonaj tylko zaplanowany, lekki trening. Nie dodawaj mocnych akcentów.
  2. 24 godziny przed startem – utrzymaj wysoką podaż węglowodanów, ogranicz błonnik i tłuszcz, a aktywność sprowadź do odpoczynku lub krótkiego rozruchu, jeśli jest częścią sprawdzonego planu.
  3. W wieczór przed maratonem – zjedz znaną, lekkostrawną kolację. Nie próbuj nadrabiać niewykonanej podaży ogromną porcją makaronu tuż przed snem.
  4. W dniu startu – zjedz śniadanie 1–4 godziny przed biegiem. Jego wielkość dobierz do tolerancji, zwykle w zakresie 1–4 g węglowodanów na kilogram masy ciała.

Poniższa tabela pokazuje orientacyjny schemat dla maratonu w niedzielę rano:

Czas Cel węglowodanowy Aktywność fizyczna
Piątek rano, około 48 godzin przed startem 10–12 g/kg na dobę, dla początkujących często 7–9 g/kg Ostatni lekki trening, bez nadrabiania kilometrów
Sobota, około 24 godziny przed startem Utrzymanie wybranego zakresu g/kg Odpoczynek lub krótki, wcześniej przetestowany rozruch
Niedziela, 1–4 godziny przed startem 1–4 g/kg w posiłku przed biegiem Bez dodatkowego wysiłku poza rozgrzewką

Dla biegacza ważącego 70 kg cel 10 g/kg oznacza 700 g węglowodanów w ciągu dnia. Nie należy utożsamiać tej wartości z 700 g produktu, lecz z sumą węglowodanów zawartych w pieczywie, ryżu, makaronie, owocach, sokach i przekąskach. Sprawdzaj etykiety, bo zawartość różni się między produktami.

Co jeść podczas ładowania?

Najłatwiej zwiększyć podaż węglowodanów, wybierając produkty o małej i umiarkowanej zawartości błonnika, ograniczając przy tym tłuste dodatki. Nie musisz opierać jadłospisu wyłącznie na słodkich produktach. Wytrawne posiłki, takie jak jasny makaron z lekkim sosem czy biały ryż z chudym źródłem białka, ułatwiają utrzymanie apetytu i nie męczą smaku.

Kategoria Wybieraj – TAK Ograniczaj – NIE
Produkty zbożowe Jasny makaron, biały ryż, kajzerki, pieczywo pszenne, drobne kasze, wafle ryżowe Pieczywo pełnoziarniste, otręby, gruboziarniste kasze, duże porcje brązowego ryżu
Owoce i dodatki Dojrzałe banany, musy owocowe, sok, dżem, miód, owoce o niższej zawartości błonnika Duże ilości suszonych owoców, jeśli nasilają objawy jelitowe, oraz produkty wcześniej nietolerowane
Przekąski Żelki, herbatniki, biszkopty, słone paluszki, krakersy, niskotłuszczowe napoje węglowodanowe Czekolada, batoniki z dużą ilością tłuszczu, ciasta z kremem, pączki i ciężkie desery

Strączki, cebula, duże ilości warzyw kapustnych oraz produkty zawierające dużo fermentujących węglowodanów mogą zwiększać ryzyko wzdęć. Nie oznacza to, że każdy musi je całkowicie wykluczyć. Decyzję oprzyj na własnej tolerancji, a nie na sztywnej liście zakazów.

Na co uważać?

Najczęstsze błędy wynikają z przekonania, że przed maratonem trzeba po prostu jeść jak najwięcej. Problemem bywa zarówno nadmiar, jak i zła jakość produktów:

  • Zastępowanie ładowania ucztą – tłuste ciasta, kremy i czekolada zwiększają kaloryczność, ale nie dostarczają proporcjonalnie dużej ilości węglowodanów.
  • Nagłe zwiększenie błonnika – pełne ziarna, strączki i duże porcje surowych warzyw mogą powodować uczucie pełności, gazy lub biegunkę.
  • Jedzenie wszystkiego wyłącznie na słodko – może prowadzić do znużenia smakiem i utrudniać zjedzenie wymaganej ilości. Włącz sprawdzone posiłki wytrawne.
  • Testowanie nowych produktów – nowe żele, odżywki, napoje i potrawy sprawdzaj podczas długich treningów, nie w piątek ani w sobotę przed startem.
  • Próba nadrobienia podaży jednym posiłkiem – duża kolacja nie zastąpi równomiernego dostarczania węglowodanów przez cały dzień.

Woda jest częścią tego procesu. Ponieważ glikogen wiąże wodę, przy zwiększeniu jego zapasów trzeba regularnie pić, ale bez wymuszania ogromnych ilości płynów. Pij zgodnie z pragnieniem, kolorem moczu, warunkami pogodowymi i własnym doświadczeniem. Nadmierne picie również może być niebezpieczne.

Notatka ekspercka: lepiej nieco nie dojeść, niż przejeść się i wystartować z bólem brzucha. Jeśli 10–12 g/kg przekracza możliwości przewodu pokarmowego, wybierz niższy zakres, rozłóż jedzenie na więcej mniejszych posiłków i część węglowodanów przyjmij w płynie.

Kiedy potrzebna jest konsultacja?

Osoby z cukrzycą, insulinoopornością, przewlekłymi problemami żołądkowo-jelitowymi lub innymi chorobami metabolicznymi nie powinny samodzielnie wprowadzać tak dużej zmiany podaży węglowodanów. Plan warto ustalić z lekarzem albo dietetykiem sportowym. Dotyczy to także zawodników, którzy regularnie mają biegunkę, silne bóle brzucha lub inne niepokojące objawy podczas długich treningów.

Najprostsza strategia dla większości maratończyków wygląda więc następująco: od piątku zwiększ węglowodany, ogranicz trening, tłuszcz i błonnik, korzystaj ze znanych produktów, regularnie pij i nie próbuj poprawiać planu w ostatniej chwili. Ładowanie ma przygotować zapasy energii, a nie wystawić żołądek na próbę.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady lekarskiej ani dietetycznej. W przypadku cukrzycy, insulinooporności, chorób przewlekłych lub nawracających dolegliwości podczas wysiłku skonsultuj plan ze specjalistą.

Redakcja readysteadygo.pl

Readysteadygo.pl to portal dla wszystkich, którzy uprawiają sport dla siebie: dla zdrowia, formy i przyjemności. Piszemy o bieganiu, jeździe na rowerze, siłowni i treningu w domu, pływaniu i sportach wodnych, nartach, snowboardzie i łyżwach, a także o diecie, regeneracji i wyborze sprzętu.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?