Strona główna
Zdrowie
Jak obliczyć tętno maksymalne?

Jak obliczyć tętno maksymalne?

Biegacz sprawdzający pulsometr na nadgarstku

Tętno maksymalne (HRmax) to najwyższa częstotliwość skurczów serca osiągana podczas maksymalnego wysiłku. Możesz je oszacować wzorem, ale najdokładniejszy wynik uzyskasz podczas kontrolowanego testu wysiłkowego. Wzór 220 minus wiek jest szybki, lecz u wielu osób wyraźnie odbiega od rzeczywistego HRmax.

Czym jest HRmax i dlaczego warto je znać?

HRmax służy jako punkt odniesienia przy wyznaczaniu stref treningowych. Na jego podstawie zegarek sportowy lub aplikacja może określić zakresy intensywności, choć same strefy zależą także od przyjętej metody obliczeń i indywidualnych progów wysiłkowych.

To parametr osobniczy. Wiek wpływa na jego wartość, ale znaczenie mają również predyspozycje genetyczne, dyscyplina, poziom przygotowania i sposób wykonania testu. Dlatego wynik wyliczony z internetowego kalkulatora należy traktować jako punkt startowy, a nie pomiar fizjologiczny.

Czy można obliczyć tętno maksymalne za pomocą wzoru?

Tak, lecz wzory matematyczne podają jedynie wartość szacunkową. Bazują głównie na zależności między wiekiem a HRmax i nie uwzględniają wszystkich różnic między ludźmi. Błąd statystyczny może być na tyle duży, że strefy treningowe wyliczone z takiej wartości będą przesunięte o kilka lub kilkanaście uderzeń na minutę.

Nazwa lub autor Wzór Uwagi o dokładności
Fox i Haskell 220 – wiek Najprostszy model. Nadaje się do orientacyjnego oszacowania, ale często nie odzwierciedla indywidualnego HRmax.
Tanaka 208 – 0,7 × wiek Nowszy model populacyjny, nadal obarczony błędem typowym dla wzorów opartych na średnich.
Model Joe’ego Friela 208,754 – 0,734 × wiek Może dawać lepsze przybliżenie niż wzór 220 – wiek, ale nie zastępuje bezpośredniego testu.

Przykładowo dla osoby w wieku 30 lat wzór Foxa daje wynik 190 uderzeń na minutę. Nie oznacza to jednak, że właśnie taką wartość ta osoba rzeczywiście osiągnie. Wzór opisuje średnią zależność w badanej populacji, a nie konkretny organizm.

Jak wykonać terenowy test tętna maksymalnego?

Najlepszą alternatywą dla wzoru jest test, w którym intensywność narasta aż do bardzo mocnego końcowego odcinka. Do pomiaru użyj pasa piersiowego, ponieważ szybciej reaguje na zmiany pulsu i zwykle daje stabilniejszy odczyt niż czujnik optyczny na nadgarstku.

Test maksymalny jest dużym obciążeniem dla układu krążenia. Nie wykonuj go przy złym samopoczuciu, infekcji, bólu w klatce piersiowej ani bez przygotowania do intensywnego wysiłku. Osoby początkujące, z chorobami przewlekłymi lub wątpliwościami dotyczącymi zdrowia powinny wcześniej skonsultować się z lekarzem.

Przed próbą zadbaj o warunki, które ograniczą ryzyko błędnego wyniku:

  • Wybierz dzień bez oznak choroby, silnego zmęczenia i niedosypiania.
  • Wykonaj test na znanej, bezpiecznej trasie lub stadionie.
  • Załóż sprawdzony pas piersiowy i upewnij się, że urządzenie zapisuje maksymalny puls.
  • Nie przeprowadzaj próby w skrajnym upale ani przy odwodnieniu.

Prosty protokół biegowy może wyglądać następująco:

  1. Wykonaj około 15 minut spokojnego biegu, następnie dodaj ćwiczenia ruchowe i kilka krótkich przebieżek.
  2. Przebiegnij 1 minutę mocno, ale z niewielkim zapasem, po czym truchtaj przez 3 minuty.
  3. Powtórz 1-minutowy odcinek szybciej niż pierwszy i ponownie odpocznij w truchcie przez 3 minuty.
  4. Przebiegnij trzeci odcinek przez 1 minutę w najwyższym tempie, które jesteś w stanie utrzymać do końca, a najwyższy odczyt potraktuj jako przybliżenie HRmax.

Inną wersją jest test na 3–4 odcinkach po 400 metrów, rozdzielonych około 300-metrowym truchtem. Każdy odcinek powinien być szybszy od poprzedniego, a ostatni wykonany z maksymalnym wysiłkiem. Można też zastosować kilka minut ciągłego biegu ze stopniowym zwiększaniem prędkości. W każdym wariancie najważniejsze jest zachowanie sił na końcówkę, ponieważ najwyższy puls zwykle pojawia się dopiero w finalnej fazie.

Jeszcze dokładniejszy pomiar zapewnia laboratoryjny test do odmowy na bieżni lub cykloergometrze. Wysiłek stopniowo się wtedy zwiększa, a specjalista monitoruje między innymi tętno, pobór tlenu i często stężenie mleczanu. To rozwiązanie ma sens, gdy potrzebujesz precyzyjnych stref treningowych albo chcesz ocenić wydolność pod nadzorem.

Dlaczego HRmax różni się między dyscyplinami?

HRmax nie musi być takie samo podczas biegu, jazdy na rowerze i pływania. Różnią się zaangażowane grupy mięśniowe, pozycja ciała, technika, opór zewnętrzny i ekonomia ruchu. U wielu osób najwyższy puls pojawia się podczas biegania, natomiast na rowerze wynik może być niższy, zwłaszcza gdy kolarz nie jest przyzwyczajony do bardzo intensywnej pracy.

Na odczyt wpływa też dryf tętna, czyli zmiana pulsu przy utrzymywanym poziomie wysiłku. Wzrost temperatury ciała, odwodnienie i narastające zmęczenie mogą przyspieszać pracę serca, ale jednocześnie ograniczać możliwość osiągnięcia najwyższego poziomu intensywności. Dlatego test wykonany w upalny dzień, po ciężkim treningu lub w innym momencie sezonu może dać inny wynik niż próba przeprowadzona po wypoczynku.

Co zrobić po wyznaczeniu HRmax?

Wpisz wynik do zegarka lub aplikacji treningowej, na przykład Garmin Connect, a następnie sprawdź, według jakiej metody urządzenie wyznacza strefy. Jeśli korzystałeś ze wzoru, traktuj te zakresy orientacyjnie. Po pomiarze terenowym możesz lepiej dopasować intensywność do konkretnej dyscypliny i aktualnego poziomu przygotowania.

Kolejnym krokiem jest ustalenie stref treningowych, ale samo HRmax nie opisuje całej fizjologii wysiłku. Przy bardziej zaawansowanym treningu przydatne bywają także progi metaboliczne i test laboratoryjny. Najważniejsze, by dane pochodziły z wiarygodnego pomiaru, a nie wyłącznie z wartości automatycznie przyjętej przez zegarek.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.

Redakcja readysteadygo.pl

Readysteadygo.pl to portal dla wszystkich, którzy uprawiają sport dla siebie: dla zdrowia, formy i przyjemności. Piszemy o bieganiu, jeździe na rowerze, siłowni i treningu w domu, pływaniu i sportach wodnych, nartach, snowboardzie i łyżwach, a także o diecie, regeneracji i wyborze sprzętu.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?